Name:
Email:

Tổng số lượt truy cập

C:\Domains\tiepcanthongtin.com\httpdocs\administrator\components\com_vvisit_counter\helpersPlease reinstall [Vinaora Visitors Counter] component53

Chuẩn mực quốc tế

Kỷ yếu Hội thảo góp ý về Dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (11/2015)

Tiếp cận thông tin (TCTT) là một quyền con người và được xem là một điều kiện tiên quyết thực thi các quyền con người khác, đảm bảo tính minh bạch, trách nhiệm giải trình của các nhà nước. TCTT tạo điều kiện cho mỗi cá nhân có khả năng đưa ra quyết định một cách có hiểu biết cũng như thúc đẩy quản trị tốt và phòng chống tham nhũng.

Xem thêm: Nghĩa vụ nhà nước liên quan đến bảo đảm quyền Tiếp cận thông tin trong Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tham nhũng (UNCAC, 2003)  Quyền tiếp cận thông tin trong Công ước Aarhus 1998  Quyền Tiếp cận thông tin trong Công ước quốc tế về các quyền dân sự, chính trị (ICCPR, 1966) 

Quyền Tiếp cận thông tin trong Công ước quốc tế về các quyền dân sự, chính trị (ICCPR, 1966)

Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR, 1966) là điều ước quốc tế về quyền con người quan trọng nhất trong việc bảo vệ các quyền dân sự và chính trị, bao gồm quyền tự do biểu đạt, quyền tiếp cận thông tin.

Khoản 2 Điều 19 của Công ước này quy định rằng: Mọi người có quyền tự do biểu đạt; quyền này bao gồm tự do tìm kiếm, tiếp nhận và truyền đạt mọi thông tin, ý kiến, không phân biệt lĩnh vực, hình thức tuyên truyền bằng miệng, bằng bản viết, in, hoặc dưới hình thức nghệ thuật, thông qua bất kỳ phương tiện thông tin đại chúng nào tuỳ theo sự lựa chọn của họ.

Quyền tự do thông tin, tự do biểu đạt không phải là những quyền tuyệt đối, chúng có thể bị giới hạn với điều kiện những giới hạn, hạn chế đó phải được quy định trong pháp luật và chỉ để nhằm các mục đích nhất định mà luật nhân quyền quốc tế cho phép.

ICCPR không nêu giới hạn chính đáng riêng đối với tiếp cận thông tin, mà chỉ nêu những giới hạn chung đối với tự do biểu đạt (quyền này bao trùm, gồm cả tự do thông tin, tiếp cận thông tin). Khoản 3 Điều 19 ICCPR khẳng định việc thực hiện quyền tự do biểu đạt “đi kèm theo những nghĩa vụ và trách nhiệm đặc biệt.” Cụ thể, quyền này phải chịu một số hạn chế nhất định, tuy nhiên, những hạn chế này phải được quy định trong pháp luật và là cần thiết để: a) Tôn trọng các quyền hoặc danh dự của người khác; b) Bảo vệ an ninh quốc gia hoặc trật tự công cộng, sức khoẻ hoặc đạo đức công chúng. Về những điều kiện khi áp đặt hạn chế với quyền này, trong Bình luận chung số 34, Ủy ban nhân quyền (HRC) nhấn mạnh: Tuy nhiên, khi quốc gia thành viên đặt ra những hạn chế với việc thực hành quyền tự do biểu đạt, các biện pháp hạn chế này không được làm ảnh hưởng đến bản chất của quyền... (đoạn 21).

Mặc dù Điều 19 ICCPR không đề cập đến thuật ngữ “tiếp cận thông tin”, Bình luận chung số 34 của HRC (2011), cũng như nhiều kết luận của Báo cáo viên đặc biệt về tự do ngôn luận và biểu đạt trước đó, đã đặc biệt lưu ý đến quyền tiếp cận các thông tin nắm giữ bởi cơ quan nhà nước. HRC giải thích rằng quyền này được bao hàm trong khoản 2 Điều 19, theo đó, mọi người có quyền tiếp cận thông tin mà các cơ quan công quyền nắm giữ, các thông tin đó bao gồm các dạng hồ sơ bất kể hình thức lưu trữ, nguồn tin và ngày xác lập. Quyền tiếp cận thông tin bao gồm quyền của truyền thông được tiếp cận thông tin về các vấn đề công, quyền của công chúng nói chung được tiếp nhận sản phẩm truyền thông, quyền của cá nhân biết được các cơ quan công quyền, cá nhân hay tổ chức nào kiểm soát, có thể kiểm soát dữ liệu cá nhân của mình… (đoạn 18).

Cũng trong Bình luận chung số 34, HRC kêu gọi các quốc gia thành viên chủ động đưa ra công chúng những thông tin nhà nước vì lợi ích công và phải nỗ lực để đảm bảo cho công chúng được tiếp cận với những thông tin này một cách dễ dàng, nhanh chóng, hiệu quả. Quốc gia thành viên cũng phải xây dựng những thủ tục cần thiết để một người có thể tiếp cận được thông tin, ví dụ như thông qua các đạo luật về tự do thông tin. Những thủ tục ấy phải tạo điều kiện xử lý nhanh chóng các yêu cầu cung cấp thông tin theo những nguyên tắc rõ ràng và phù hợp với ICCPR. Chi phí yêu cầu thông tin không được trở thành rào cản phi lý trong tiếp cận thông tin. Cơ quan chức năng phải giải thích lý do cho bất kỳ việc từ chối cung cấp tiếp cận thông tin nào. Phải có cơ chế để khiếu nại việc từ chối tiếp cận thông tin cũng như việc không phản hồi yêu cầu tiếp cận thông tin (đoạn 19).